〜に堪えない (~ni taenai) — अत्यन्तै ~ (भाव थाम्नै नसकिने)
धन्यवाद, खुसी वा दुःखको भाव यति ठूलो छ कि थाम्नै सकिँदैन — समारोह र औपचारिक वक्तव्यको भाषा।
सूत्र ढाँचा (Formula)
व्याकरण नियम र परिभाषा (Grammar rule)
कहिले भन्ने?
- कम्पनीको स्थापना दिवसमा अध्यक्ष मञ्चमा उभिएर भन्छन्: 「本日は多くの皆様にお越しいただき、感謝に堪えません」— 'आज यति धेरै जना आइदिनुभएकोमा धन्यवादको भाव थाम्नै सकिँदैन।'
- बोल्ने मान्छे 'म' नै हो, र भाषा धेरै कडा छ — साथीलाई धन्यवाद दिँदा 「ありがとう」नै भन्नुहोस्।
अर्थ
- यहाँको 「に堪えない」अर्कै हो: भित्र मनमा उठेको भाव यति ठूलो छ कि थामेर राख्नै सकिँदैन।
- भाव राम्रो पनि हुन सक्छ (感謝・感激・喜び) र दुःखको पनि (悲しみ・同情・後悔の念)।
- समाचारमा कम्पनी वा सरकारले माफी माग्दा सुनिने 「誠に遺憾に堪えません」(अत्यन्तै खेदजनक छ) पनि यही हो।
कसरी जोड्ने
जोड्दा भाव बताउने N + 「に堪えない」, विनम्र रूप 「に堪えません」।
पहिले सिकेकोसँग फरक
- पाठ २० मा 「見るに堪えない」सिक्नुभयो — त्यो बाहिरको कुनै चीज (कार्यक्रम, बोली) यति नराम्रो छ कि हेर्नै सकिँदैन भन्ने मूल्याङ्कन थियो।
- अघिल्लो बुँदाको 「てやまない」सँग फरक: त्यो लामो समय टिक्ने चाहना हो र क्रियासँग आउँछ; 「に堪えない」चाहिँ यही अवसरमा मन भरिएर आउने भाव हो र नामसँग आउँछ।
ध्यान दिनुहोस्
मुख्य नियम: यो भाव बताउने थोरै नामसँग मात्र आउँछ — 「うれしいに堪えない」जस्तो विशेषणसँग कहिल्यै होइन।
उदाहरणहरू (Examples)
本日は多くの方にお集まりいただき、感謝に堪えません。
ほんじつはおおくのかたにおあつまりいただき、かんしゃにたえません。
आज यति धेरै जना भेला भइदिनुभएकोमा म अत्यन्तै आभारी छु।
I am deeply grateful that so many of you have gathered here today.
कसरी बन्यो (How it is built) お集まりいただき = भेला भइदिनुभएकोमा (कारण) → 感謝 = धन्यवादको भाव (N) → 「に堪えません」जोड्यौं = त्यो भाव थाम्नै सकिँदैन → समारोहको सुरुको भनाइ।
お世話になった先生が亡くなったと聞き、悲しみに堪えない。
おせわになったせんせいがなくなったときき、かなしみにたえない。
धेरै सहयोग गर्नुभएका गुरुको निधन भएको सुनेर दुःख थाम्नै सकिँदैन।
Hearing that the teacher who did so much for me has passed away, I am overwhelmed with grief.
कसरी बन्यो (How it is built) 亡くなったと聞き = निधन भएको सुनेर (कारण) → 悲しみ = दुःख (悲しい बाट बनेको नाम) → 「に堪えない」= दुःख थाम्नै सकिँदैन → विशेषण 悲しい होइन, नाम 悲しみ चाहिन्छ।
このような事故が起きたことは、誠に遺憾に堪えません。
このようなじこがおきたことは、まことにいかんにたえません。
यस्तो दुर्घटना हुनु अत्यन्तै खेदजनक छ।
It is truly regrettable that such an accident has occurred.
कसरी बन्यो (How it is built) 事故が起きたこと = दुर्घटना भएको कुरा → 誠に = साँच्चै (कडा शब्द) → 遺憾 = खेद, पछुतो (N) → 「に堪えません」= अत्यन्तै खेदजनक → कम्पनीको माफीपत्र वा समाचार सम्मेलनको भाषा।
मिनी ज्ञान जाँच (Knowledge check)
「皆様の温かいご支援に、＿＿。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत: भाव बताउने नामपछि कुन कण?
N ＋ に堪えない। 感謝に堪えません = धन्यवादको भाव थाम्नै सकिँदैन। を・で・が यहाँ मिल्दैनन्।
कुन वाक्यमा 「に堪えない」अस्वाभाविक छ?
💡 संकेत: 「に堪えない」अगाडि नाम चाहिन्छ कि विशेषण?
भावको N मात्र आउँछ: 感激・同情・後悔の念। 「うれしい」विशेषण हो, त्यसैले जोडिँदैन — 「喜びに堪えない」भन्नुपर्छ।
कुन वाक्यमा 「に堪えない」ले 'भित्रको भाव थाम्नै नसकिने गरी गहिरो' भन्ने अर्थ दिन्छ?
💡 संकेत: अगाडि भावको नाम छ कि 見る・聞く जस्तो क्रिया?
感謝に堪えません = मनको भाव थाम्नै सकिँदैन। 見る・聞く・読むに堪えない चाहिँ बाहिरको कुरा यति नराम्रो छ कि हेर्न/सुन्न/पढ्न सकिँदैन भन्ने मूल्याङ्कन हो।
तपाईंको स्कोर: /3