पाठ 22
भावना र बाध्यता
- 1 〜てやまない ~te yamanai मनैदेखि ~ गरिरहन्छु (कहिल्यै नरोकिने भाव) मनमा सधैँ रहिरहने गहिरो चाहना, माया वा सम्मान — भाषण र पत्रको औपचारिक रूप।
- 2 〜に堪えない ~ni taenai अत्यन्तै ~ (भाव थाम्नै नसकिने) धन्यवाद, खुसी वा दुःखको भाव यति ठूलो छ कि थाम्नै सकिँदैन — समारोह र औपचारिक वक्तव्यको भाषा।
- 3 〜ずにはすまない ~zu ni wa sumanai ~ नगरी हुँदैन (नगरे कुरा टुङ्गिँदैन) परिस्थिति वा समाजको नियम हेर्दा ~ नगरी कुरा टुङ्गिँदैन — गर्नै पर्छ भन्ने रूप।
- 4 〜ずにはおかない ~zu ni wa okanai ~ गराएरै छाड्छ / ~ नगरी छोड्दैन कुनै चीजको शक्तिले मान्छेमा असर पारेरै छाड्छ, वा 'म ~ नगरी छोड्दिनँ' भन्ने बलियो अठोट।
- 5 〜を禁じ得ない ~o kinjienai ~ (भाव) थाम्नै सकिन्न कुनै घटना देखेर-सुनेर रिस, आँसु वा दया आफैं उठ्छ, रोक्नै सकिँदैन — लेख्य, कडा रूप।
- 6 〜(ら)れる ~(ra)reru (सम्झना/भाव) आफैँ मनमा आउँछ कर्मवाच्य जस्तै देखिने रूप, तर अर्थ 'कसैले गरेको' होइन — सम्झना वा भाव आफैँ मनमा उठ्छ।
- 7 〜させられる ~saserareru ~ महसुस नगरी रहन सकिन्न (बाहिरको कुराले गराउँछ) कसैको काम, फिल्म वा घटनाले मनमा भाव वा विचार जगाउँछ — 'त्यसले मलाई ~ महसुस गरायो'।
- 8 〜てはかなわない ~te wa kanawanai ~ भने त सहिँदैन दिक्क लाग्ने अवस्था यसरी नै चल्छ भने त टिक्नै सकिन्न — बोलीचालीको गुनासो।
पाठको अन्तिम जाँच
यस पाठका ८ वटै रूप एकै ठाउँमा — परीक्षामा जस्तै, मिल्दाजुल्दा रूपबाट सही छान्नुहोस्। ६/८ मिलाए पाठ पूरा हुन्छ।
🔒
「本日はお忙しい中お集まりいただき、感謝__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:समारोहमा धन्यवादको भाव थाम्नै नसकिने गरी गहिरो।
感謝に堪えません = धन्यवादको भाव थाम्नै सकिँदैन। 「ずにはおかない」कारणको शक्ति वा अठोटमा, 「させられる」बाहिरको कुराले भाव जगाउँदा, 「てはかなわない」झर्को लाग्ने कुराको गुनासोमा मात्र।
「事故で家族を失った人の話を聞き、__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:अरूको दुःख सुनेर आँसु आफैँ आयो।
涙を禁じ得なかった = आँसु थाम्नै सकिनँ। 「てやまない」लामो समयको चाहना वा मायामा, 「ずにはすまない」समाजले लाद्ने कर्तव्यमा, 「てはかなわない」गुनासोमा मात्र।
「この映画は、見る人を感動させ__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:कर्ता फिल्म हो — कारणको शक्तिले पक्कै असर पार्छ।
感動させずにはおかない = भावुक बनाएरै छाड्छ। 「ずにはすまない」मान्छेमाथिको सामाजिक कर्तव्य हो, 「てはかなわない」गुनासो, र 「に堪えない」भावको नामपछि मात्र आउँछ।
「大切な会議に遅刻したのだから、部長に謝ら__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:परिस्थितिले 'माफी नमागी हुँदैन' भन्छ।
謝らずにはすまない = माफी नमागी हुँदैन। 「ずにはおかない」अरूमा असर पार्ने कारण वा अठोटमा, 「謝られる」= अरूले मसँग माफी माग्नु (अर्थ उल्टो), 「てやまない」て-रूपसँग जोडिन्छ र चाहनामा मात्र।
「この歌を聞くと、ふるさとの母のことが思い出__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:「が」पछि सम्झना आफैँ आउँछ।
思い出される = सम्झना आफैँ आउँछ, त्यसैले 「母のことが」। 「ずにはすまない」कर्तव्य, 「てはかなわない」गुनासो, 「てやまない」लामो चाहना — कुनै पनि 「が」सँग 思い出す मा मिल्दैन।
「彼の努力する姿には、いつも考え__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:「には」ले बाहिरको कारण देखाउँछ — त्यसले मलाई सोच्न लगाउँछ।
考えさせられる = उनको मेहनतले मलाई सोच्न लगाउँछ। 「(ら)れる」मा भाव भित्रबाटै आफैँ उठ्छ, बाहिरको कारण 「には」सँग मिल्दैन; 「ずにはおかない」कारणको कोणबाट बोलिन्छ; 「てやまない」願う・愛する जस्ता स्थायी भावमा मात्र।
「隣の工事の音が、こう毎日うるさく__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:'यसरी हरेक दिन…' — झर्को लाग्ने कुराको गुनासो।
うるさくてはかなわない = यति हल्ला भइरह्यो भने त सहिँदैन। 「てやまない」राम्रो स्थायी भावमा, 「に堪えない」भावको नामपछि, 「ずにはすまない」ない-रूपसँग मात्र जोडिन्छ।
「卒業生の皆さんが、それぞれの道で活躍することを願って__。」 — रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:भाषणको अन्त्य — मनैदेखि सधैँ रहिरहने चाहना।
願ってやみません = मनैदेखि सधैँ चाहन्छु। 「てはかなわない」गुनासो हो र 「は」चाहिन्छ, 「に堪えない」नामपछि 「に」सँग आउँछ, 「すみません」यहाँ अर्थ नै बन्दैन।
तपाईंको स्कोर: /8