〜を禁じ得ない (~o kinjienai) — ~ (भाव) थाम्नै सकिन्न

कुनै घटना देखेर-सुनेर रिस, आँसु वा दया आफैं उठ्छ, रोक्नै सकिँदैन — लेख्य, कडा रूप।

सूत्र ढाँचा (Formula)

N + を禁じ得ない

व्याकरण नियम र परिभाषा (Grammar rule)

कहिले भन्ने?

समाचारमा बूढाबूढीलाई फोन गरेर पैसा ठग्ने गिरोह पक्राउ परेको खबर छ।
एउटा पत्रिकाको लेख यसरी सकिन्छ: 「弱い立場の人をだます犯人の身勝手さには、怒りを禁じ得ない」— 'कमजोरलाई ठग्ने अपराधीको स्वार्थीपनप्रति रिस थाम्नै सकिँदैन।'
बोल्ने मान्छे 'म' हो, र साथीसँगको कुरामा यो धेरै कडा सुनिन्छ।

अर्थ

「禁じる」= रोक लगाउनु, 「得ない」= सकिँदैन; त्यसैले 「〜を禁じ得ない」= मनमा उठेको भावलाई रोक्न खोजे पनि रोक्न सकिँदैन।
भाव बाहिरको कुनै घटना — समाचार, अरूको दुःख, अचम्मको दृश्य — देख्दा-सुन्दा आफैं उठ्ने हो: 涙・怒り・同情・驚き・笑い।

कसरी जोड्ने

जोड्दा भावको N + 「を禁じ得ない」, धेरैजसो भूतकालमा 「禁じ得なかった」।

पहिले सिकेकोसँग फरक

यसै पाठको 「に堪えない」सँग फरक: त्यो आफ्नै अवसरमा मन भरिएर आउने भाव हो, प्रायः भाषणमा मान्छेहरूलाई सिधै भनिन्छ (感謝に堪えません)
「を禁じ得ない」चाहिँ बाहिरको घटनाप्रतिको प्रतिक्रिया हो, जुन सामान्यतया थाम्नुपर्ने भाव हो।
N2को 「〜ずにはいられない」(泣かずにはいられない) दैनिक बोलीको क्रिया-रूप हो; 「涙を禁じ得ない」त्यसैको कडा, लेख्य नाम-रूप हो।

ध्यान दिनुहोस्

मुख्य नियम: आफैं उठ्ने भावको नाम मात्र आउँछ — आफूले रोजेर गर्ने काम होइन (「休むことを禁じ得ない」✗)।

उदाहरणहरू (Examples)

被災地の様子をニュースで見て、涙を禁じ得なかった。

ひさいちのようすをニュースでみて、なみだをきんじえなかった。

विपद् प्रभावित क्षेत्रको अवस्था समाचारमा देखेर आँसु थाम्नै सकिनँ।

Seeing the disaster area on the news, I couldn't hold back my tears.

कसरी बन्यो (How it is built) 被災地の様子 = विपद् प्रभावित क्षेत्रको अवस्था (बाहिरको घटना) → 涙 = आँसु (N) → 「を禁じ得なかった」(भूतकाल) = आँसु थाम्नै सकिनँ।

お年寄りをだます犯人の身勝手さには、怒りを禁じ得ない。

おとしよりをだますはんにんのみがってさには、いかりをきんじえない。

बूढाबूढीलाई ठग्ने अपराधीको स्वार्थीपनप्रति रिस थाम्नै सकिँदैन।

I can't help feeling angry at the selfishness of criminals who cheat the elderly.

कसरी बन्यो (How it is built) 犯人の身勝手さ = अपराधीको स्वार्थीपन (रिस उठ्ने कारण) → 「には」→ 怒り = रिस (N) → 「を禁じ得ない」= रिस थाम्नै सकिँदैन → पत्रिकाको लेखको शैली।

長年勤めた会社を突然解雇された人々には、同情を禁じ得ない。

ながねんつとめたかいしゃをとつぜんかいこされたひとびとには、どうじょうをきんじえない。

वर्षौं काम गरेको कम्पनीबाट अचानक निकालिएका मान्छेहरूप्रति दया लागेर आउँछ।

I can't help feeling sympathy for the people suddenly fired from the company they served for years.

कसरी बन्यो (How it is built) 解雇された人々 = कामबाट निकालिएका मान्छेहरू (अरूको दुःख) → 同情 = दया, सहानुभूति (N) → 「を禁じ得ない」= दया थाम्नै सकिँदैन।

मिनी ज्ञान जाँच (Knowledge check)

प्रश्न: 1/3

「事故の知らせを聞いて、驚き＿禁じ得なかった。」— रिक्त ठाउँमा?

💡 संकेत: भाव 'रोक्न' सकिँदैन — रोक्ने कुरा कुन कणले देखाउँछ?