〜(ら)れる (~(ra)reru) — (सम्झना/भाव) आफैँ मनमा आउँछ
कर्मवाच्य जस्तै देखिने रूप, तर अर्थ 'कसैले गरेको' होइन — सम्झना वा भाव आफैँ मनमा उठ्छ।
सूत्र ढाँचा (Formula)
व्याकरण नियम र परिभाषा (Grammar rule)
कहिले भन्ने?
टोकियोको सानो कोठामा राति युट्युबमा पुरानो नेपाली गीत बज्यो, अनि मनमा आयो: 「この歌を聞くと、ふるさとのことが思い出される」— 'यो गीत सुन्दा गाउँको याद आफैँ आउँछ।'
अर्थ
- रूप हेर्दा यो कर्मवाच्य (叱られる・呼ばれる) जस्तै हो, तर यहाँ कसैले मलाई केही गरेको छैन — सम्झना, चिन्ता वा विचार मेरो इच्छा बिना आफैँ उठेको हो।
- 「思い出す」= म जानीजानी सम्झन्छु; 「思い出される」= सम्झना आफैँ आउँछ।
- यस्तो प्रयोग मनको काम बताउने क्रियामा मात्र हुन्छ: 思われる・感じられる・思い出される・案じられる (चिन्ता लागिरहन्छ)・悔やまれる (पछुतो लाग्छ)・待たれる (सबैले पर्खिरहेका छन्)।
- समाचारमा 「〜と考えられる」「〜が予想される」पनि यही हो — लेख्ने मान्छेको विचारलाई 'स्वाभाविक रूपमा यस्तै लाग्छ' भनेर नरम बनाउँछ।
कसरी जोड्ने
- जोड्दा कर्मवाच्य जस्तै: ない-रूपको 「ない」हटाएर 「れる」(思い出さ+れる) वा 「られる」(案じ+られる), 「する」→ 「される」।
- त्यसैले मनमा आउने कुरामा 「が」लाग्छ: 「ふるさとのことが思い出される」।
पहिले सिकेकोसँग फरक
N2को 「〜てならない」(気がしてならない) पनि आफैँ उठ्ने भाव हो, तर त्यो बलियो र भावुक छ; 「(ら)れる」शान्त र लेख्य सुनिन्छ।
ध्यान दिनुहोस्
मुख्य नियम: 食べる・歩く・疲れる जस्ता मनसँग सम्बन्ध नभएका क्रियामा यो अर्थ आउँदैन।
उदाहरणहरू (Examples)
この歌を聞くと、ネパールで過ごした子どもの頃が思い出される。
このうたをきくと、ネパールですごしたこどものころがおもいだされる。
यो गीत सुन्दा नेपालमा बिताएको बाल्यकालको सम्झना आफैँ आउँछ।
Whenever I hear this song, my childhood in Nepal comes back to me.
कसरी बन्यो (How it is built) この歌を聞くと = यो गीत सुन्दा (कारण) → 子どもの頃が = बाल्यकाल (मनमा आउने कुरा, 「が」) → 思い出す → 思い出さない → 思い出さ → 「れる」जोड्यौं = सम्झना आफैँ आउँछ।
一人で留学している息子の体調が案じられる。
ひとりでりゅうがくしているむすこのたいちょうがあんじられる。
एक्लै विदेशमा पढिरहेको छोराको स्वास्थ्यको चिन्ता आफैँ लागिरहन्छ।
I can't help worrying about the health of my son, who is studying abroad on his own.
कसरी बन्यो (How it is built) 息子の体調が = छोराको स्वास्थ्य (चिन्ताको विषय, 「が」) → 案じる = चिन्ता गर्नु (る-क्रिया) → 案じ → 「られる」= चिन्ता आफैँ लागिरहन्छ।
大雪のため、明日も電車の遅れが予想される。
おおゆきのため、あしたもでんしゃのおくれがよそうされる。
ठूलो हिमपातका कारण भोलि पनि रेल ढिलो हुने अनुमान छ।
Because of the heavy snow, train delays are expected tomorrow as well.
कसरी बन्यो (How it is built) 大雪のため = ठूलो हिमपातका कारण → 電車の遅れが = रेल ढिलाइ (अनुमानको विषय) → 予想する → 予想さ → 「れる」= स्वाभाविक रूपमा यस्तो अनुमान हुन्छ → समाचारको भाषा।
मिनी ज्ञान जाँच (Knowledge check)
「年を取った両親の健康が＿＿。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत: 「が」पछि चिन्ता 'आफैँ लाग्छ' भन्ने रूप।
案じる → 案じられる = चिन्ता आफैँ लागिरहन्छ। 「健康が」भएकाले सादा 「案じる」मिल्दैन; 「案じさせる」गराउने रूप हो, 「案じて」ले वाक्य नै सकिँदैन।
कुन वाक्यमा 「(ら)れる」(आफैँ उठ्ने अर्थ) अस्वाभाविक छ?
💡 संकेत: मनको काम कि शरीरको?
疲れる शरीरको अवस्था हो, मनको क्रिया होइन — 「足が疲れる」नै भन्नुहोस्। 思い出す・悔やむ・待つ मनसँग जोडिएका भएकाले मिल्छन्।
कुन वाक्यको 「(ら)れる」ले 'आफैँ मनमा आउँछ' भन्ने अर्थ दिन्छ?
💡 संकेत: कसैले केही गरेको छ कि भाव आफैँ आएको?
故郷の山が思い出される = गाउँको पहाड आफैँ सम्झना आउँछ (मनको क्रिया)। अरू तीन कर्मवाच्य हुन् — कसैले बोलायो, कुल्चियो, चोर्यो।
तपाईंको स्कोर: /3