〜て(は)いられない (~te (wa) irarenai) — ~ गरेर बसिरहन सकिन्न (अब केही गर्नैपर्छ)
समय छैन वा मन थामिँदैन — 'यसरी बसिरहन सकिन्न, अब तुरुन्त केही गर्नुपर्छ'।
सूत्र ढाँचा (Formula)
व्याकरण नियम र परिभाषा (Grammar rule)
कहिले भन्ने?
- JLPT जाँच अब एक महिना मात्र बाँकी।
- साथी भन्छ: 「もう一か月しかない。のんびりしてはいられない」— 'अब आराम गरेर बस्ने बेला छैन।'
अर्थ
- समय वा मनमा ठाउँ नभएकाले 'अहिलेको अवस्थामा टिकिरहन सकिन्न, तुरुन्तै अर्को कदम चाल्नुपर्छ' भन्ने हतार 「〜て(は)いられない」ले दिन्छ।
- 「黙っていられなかった」= चुप लागेर बस्नै सकिनँ (रिस वा दयाले बोलिहालें)।
- पछाडि प्रायः अर्को कदम आउँछ: 今すぐ準備しよう・〜なくては।
कसरी जोड्ने
- て-रूप + 「はいられない」; 「は」हटाएर 「ていられない」पनि भनिन्छ
- कर्ता प्रायः 'म' (आफैं) हुन्छ।
पहिले सिकेकोसँग फरक
N2को 「遊んでばかりはいられない」(खेलेर मात्र बस्न मिल्दैन) — रूप उही हो; N1 मा यसको जोड हतार र बलियो भावनामा छ।
ध्यान दिनुहोस्
नियम वा निषेधमा प्रयोग हुँदैन — 'यहाँ चुरोट पिउन पाइँदैन' भन्न 「吸ってはいけない」, 「吸ってはいられない」होइन।
उदाहरणहरू (Examples)
試験まであと一か月、のんびりしてはいられない。今日から毎日復習しよう。
しけんまであといちかげつ、のんびりしてはいられない。きょうからまいにちふくしゅうしよう。
जाँचसम्म एक महिना मात्र — आराम गरेर बस्न सकिन्न। आजदेखि दिनहुँ दोहोर्याउँछु।
Only a month until the exam — I can't afford to take it easy. From today I'll review every day.
कसरी बन्यो (How it is built) あと一か月 = एक महिना मात्र (समय छैन) → のんびりする → て-रूप: のんびりして → 「はいられない」= आराम गरेर बस्न सकिन्न → अर्को कदम: 今日から復習しよう।
後輩がお客さんに怒鳴られているのを見て、黙っていられなかった。
こうはいがおきゃくさんにどなられているのをみて、だまっていられなかった。
जुनियरलाई ग्राहकले चिच्याएर गाली गरिरहेको देखेर, म चुप लागेर बस्नै सकिनँ।
Seeing a customer yelling at my junior colleague, I couldn't stay silent.
कसरी बन्यो (How it is built) 怒鳴られている = चिच्याएर गाली खाइरहेको (मन थामिँदैन) → 黙る = चुप लाग्नु → て-रूप: 黙って → 「は」बिना 「いられなかった」= चुप लागेर बस्नै सकिनँ।
業績が悪化している今、昔のやり方にこだわってはいられない。
ぎょうせきがあっかしているいま、むかしのやりかたにこだわってはいられない。
कम्पनीको कारोबार बिग्रिँदै गएको अहिले, पुरानै तरिकामा अड्किरहन सकिँदैन।
Now that business is getting worse, we can't afford to cling to the old ways.
कसरी बन्यो (How it is built) 業績が悪化している = कारोबार बिग्रँदैछ (हतार) → こだわる = अड्किरहनु → て-रूप: こだわって → 「はいられない」= अड्किरहन सकिँदैन।
मिनी ज्ञान जाँच (Knowledge check)
「事故のニュースを聞いて、じっとして___、すぐ家族に電話した。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत: 'चुपचाप बस्नै सकिनँ' — 「いる」को 'सकिन्न' रूप।
Vて + はいられない → जोड्ने रूप: はいられず। じっとしてはいられず = चुपचाप बस्नै नसकेर।
कुन वाक्यमा 「てはいられない」अस्वाभाविक छ?
💡 संकेत: आफ्नै हतार हो कि नियमको निषेध?
てはいられない = समय/मन नभएर टिकिरहन नसक्नु। नियमको निषेधमा 「吸ってはいけない」भन्नुहोस्।
'जाँच नजिक छ — टिभी हेरेर बसिरहन मिल्दैन' — कुन?
💡 संकेत: 'हेर्नै पर्छ' होइन — 'हेरेर बस्न सकिन्न'।
見てはいられない = हेरेर बस्ने समय छैन। 「見ずにはいられない」(N2) = नहेरी बस्नै सकिन्न — उल्टो अर्थ।
तपाईंको स्कोर: /3