पाठ 14
सम्भव, असम्भव र निषेध
- 1 〜にかたくない ~ni kataku nai ~ गर्न गाह्रो छैन (सजिलै कल्पना/अनुमान गर्न सकिन्छ) आफ्नै आँखाले नदेखे पनि, अवस्था हेर्दा 'सजिलै कल्पना गर्न सकिन्छ' भन्ने कडा, लेख्य रूप।
- 2 V に V ない (V) ni (V) nai ~ गर्न चाहे पनि (मनले) सकिन्न उही क्रिया दुई पटक — 'गर्न त मन छ, तर मनको बाधाले गर्दा सक्दिनँ'।
- 3 〜(よ)うにも〜ない ~(y)ō ni mo ~nai ~ गर्न खोजे पनि (कुनै कारणले) सकिन्न गर्न त खोज्छु, तर बाहिरको कुनै कारणले बाटो बन्द छ — 'खोजे पनि सकिन्न'।
- 4 〜て(は)いられない ~te (wa) irarenai ~ गरेर बसिरहन सकिन्न (अब केही गर्नैपर्छ) समय छैन वा मन थामिँदैन — 'यसरी बसिरहन सकिन्न, अब तुरुन्त केही गर्नुपर्छ'।
- 5 〜べくもない ~beku mo nai ~ हुने कुरै छैन (सम्भवै छैन) त्यो अवस्थामा 'सोच्नै सकिँदैन, सम्भवै छैन' भन्ने कडा, लेख्य रूप।
- 6 〜べからず ~bekarazu ~ नगर्नु (साइनबोर्डको कडा निषेध) साइनबोर्ड, सूचना र पुराना नीतिवाक्यमा मात्र देखिने 'नगर्नु!' भन्ने कडा निषेध।
- 7 〜まじき ~majiki ~ लाई नसुहाउने / कहिल्यै गर्न नहुने 'त्यो पदको मान्छेले कहिल्यै गर्नै नहुने' — समाचारमा कडा आलोचना गर्ने रूप।
- 8 〜術がない ~sube ga nai ~ गर्ने उपाय नै छैन 「ようがない」को कडा, लेख्य जोडी — समाचारमा 'केही गर्ने उपाय नै छैन' भन्दा।
- 9 〜ずにすむ ~zu ni sumu ~ नगरी काम चल्यो (नगर्नु परेन) गर्नुपर्ला भनेर डराएको काम नगरी नै काम चल्दा आउने 'हाइ, बाँचियो!' भन्ने राहत।
पाठको अन्तिम जाँच
यस पाठका ९ वटै रूप एकै ठाउँमा — परीक्षामा जस्तै, मिल्दाजुल्दा रूपबाट सही छान्नुहोस्। ६/८ मिलाए पाठ पूरा हुन्छ।
🔒
「親を亡くした彼の悲しみは、察する___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:'अनुमान गर्न गाह्रो छैन' — मनको क्रिया 察する पछि।
察するにかたくない = सजिलै अनुमान गर्न सकिन्छ। 「べからず」साइनबोर्डको निषेध, 「まじき」पछि नाम चाहिन्छ, 「ずにすむ」ない-रूपमा जोडिन्छ।
पार्कको बोर्ड: 「ここでボール遊びをする___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:साइनबोर्डको कडा 'नगर्नु!'
बोर्डको निषेध = べからず। 「べくもない」= सम्भवै छैन, 「まじき」पछि नाम चाहिन्छ, 「にかたくない」मनका क्रियासँग मात्र।
「顧客の個人情報を売るなど、銀行員に___行為だ。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:पद (銀行員) लाई नसुहाउने काम, पछाडि नाम 行為।
N にあるまじき N = त्यो पदलाई कहिल्यै नसुहाउने। बैंक कर्मचारीले ग्राहकको जानकारी बेच्नु ठूलो नैतिक गल्ती हो।
「大雪で電車が止まり、帰ろう___帰れなかった。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:इच्छा रूप (帰ろう) + ? + 'सकिनँ'।
V意向形 + にも + V可能形ない: 帰ろうにも帰れなかった = फर्कन खोजे पनि (ट्रेन बन्द भएर) सकिनँ। 「に」मात्र भए शब्दकोश रूप चाहिन्छ: 帰るに帰れない।
「お世話になった先輩の頼みなので、断る___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:'हुँदैन' भन्न सकिन्छ, तर मनले दिँदैन।
断るに断れない = अस्वीकार गर्न चाहे पनि (सिनियरको गुन सम्झेर) गर्नै सकिन्न — मनको बाधा।
「試合まであと三日だ。もう遊んで___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:て-रूपपछि — 'यसरी बसिरहन सकिन्न'।
Vて + はいられない: 遊んではいられない = तीन दिन मात्र बाँकी, खेलेर बस्ने बेला छैन। अरू तीन て-रूपमा जोडिँदैनन्।
「わたしの料理の腕など、プロの料理人とは比べる___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:'तुलना गर्ने कुरै छैन'।
比べるべくもない = तुलना गर्ने कुरै छैन (स्तर नै फरक)। 「べからず」निषेध, 「まじき」पछि नाम, 「にかたくない」= गाह्रो छैन — अर्थ मिल्दैन।
「事前にネットで予約したので、窓口で長時間並ば___。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत:並ば = ない-रूपबाट 「ない」हटेको; राहतको भाव।
Vない [[ない]] + ずにすむ: 並ばずにすんだ = लामो लाइनमा उभिनु परेन। 「術がない」「べくもない」「にかたくない」शब्दकोश रूपमा जोडिन्छन्।
तपाईंको स्कोर: /8