〜てはいられない (~te wa irarenai) — ~गरेर बसिरहन मिल्दैन
हतार वा जिम्मेवारीले 'यसरी बसिरहन मिल्दैन' — 寝てはいられない (सुतेर बसिरहन मिल्दैन)।
सूत्र ढाँचा (Formula)
व्याकरण नियम र परिभाषा (Grammar rule)
कहिले भन्ने?
- 「寝てはいられない」— भोलि बिहान ६ बजे काम छ, आज राति सुतेर बसिरहन मिल्दैन।
- 「待ってられない」— साथी ढिलो भयो, अब पर्खिरहन सकिँदैन, हिँड्यौँ।
- अगाडि वा पछाडि सधैँ हतार, चिन्ता वा जिम्मेवारीको कारण हुन्छ: 仕事があるから・試験が近いから・遅刻しちゃうから।
अर्थ
- 「〜てはいられない」= 'यो अवस्था जारी राख्न मिल्दैन/सकिँदैन, उठेर केही गर्नुपर्यो'।
- अर्को अर्थ: 'त्यो गर्न सक्ने अवस्थामा छैन' — 「仕事があるから寝てはいられない」मा 'उठेर काम गर्नुपर्छ' र 'काम धेरै भएर सुत्नै पाइँदैन' दुवै हुन सक्छ।
- नामसँग पनि आउँछ: 「いつまでも子どもではいられない」= सधैँ बच्चा भइरहन मिल्दैन।
कसरी जोड्ने
- Vて + はいられない (寝て → 寝てはいられない)
- N + ではいられない (子どもではいられない)
- बोलीमा て + は मिलेर 「ちゃいられない」(食べちゃいられない)
- て-रूप 「で」मा सकिने क्रियामा 「じゃいられない」(遊んじゃいられない・読んじゃいられない)
- झन् छिटो बोल्दा 「てられない」「てらんない」(見てらんない)
पहिले सिकेकोसँग फरक
- N4को 「〜ている」+ 「られない」बाट बनेको हो — 「寝ている」→ 「寝てはいられない」— बीचको 「は」ले 'सुतेर त बस्न मिल्दैन नि' भन्ने जोड दिन्छ।
- 「〜てばかりはいられない」(遊んでばかりはいられない) अर्को पेजमा छ — त्यो 'यही मात्र गरेर बसिरहन मिल्दैन' हो।
ध्यान दिनुहोस्
- 「てはいけない」(गर्नु हुँदैन — नियम) र 「てはいられない」(बसिरहन सकिन्न — आफ्नो अवस्था) फरक हुन्।
- 「寝てはいけない」कसैले रोकेको हो; 「寝てはいられない」आफैले उठ्नुपर्यो भन्ने हो।
उदाहरणहरू (Examples)
明日は朝六時から仕事だから、のんびり寝てはいられない。
あしたはあさろくじからしごとだから、のんびりねてはいられない。
भोलि बिहान ६ बजेदेखि काम छ, आरामले सुतेर बसिरहन मिल्दैन।
Work starts at six tomorrow, so I can't just lie around in bed.
कसरी बन्यो (How it is built) 寝る = सुत्नु → て-रूप: 寝て → 「はいられない」जोड्यौं → अगाडि कारण: 仕事だから → 'सुतेर बसिरहन मिल्दैन'।
遅刻しちゃう。朝ご飯なんか食べちゃいられない。
ちこくしちゃう。あさごはんなんかたべちゃいられない。
ढिलो हुन्छ। बिहानको खाजा खाएर बस्ने फुर्सदै छैन।
I'll be late. No way I can sit here eating breakfast.
कसरी बन्यो (How it is built) 食べる → て-रूप: 食べて → बोलीमा て + は → ちゃ: 食べちゃ → 「いられない」→ 'खाएर बस्ने फुर्सदै छैन'। 「なんか」ले 'खाना जस्तो सानो कुरा' भन्यो।
三十分も待ったが、もう待ってはいられない。先に行こう。
さんじゅっぷんもまったが、もうまってはいられない。さきにいこう。
तीस मिनेट पर्खियौँ, अब पर्खेर बसिरहन सकिँदैन। अगाडि जाऔँ।
We've waited thirty minutes — we can't keep waiting. Let's go ahead.
कसरी बन्यो (How it is built) 待つ = पर्खनु → て-रूप: 待って → 「はいられない」जोड्यौं → 'पर्खेर बसिरहन सकिँदैन' → त्यसैले 先に行こう।
मिनी ज्ञान जाँच (Knowledge check)
「忙しくて、テレビなんか見_いられない。」— रिक्त ठाउँमा?
💡 संकेत: て-रूप + は।
Vて + はいられない: 見てはいられない = हेरेर बस्ने फुर्सद छैन। बोलीमा 見ちゃいられない・見てらんない।
कुन रूप गलत छ?
💡 संकेत: 遊ぶ को て-रूप के मा सकिन्छ?
遊ぶ → 遊んで (で मा सकिन्छ) → 「じゃいられない」: 遊んじゃいられない। 「ちゃ」て मा सकिने क्रियाका लागि मात्र।
「寝てはいられない」को अर्थसँग मिल्ने कुन हो?
💡 संकेत: नियम कि आफ्नो अवस्था?
てはいられない = 'सुतेर बसिरहने बेला होइन' — आफ्नो अवस्था। नियमले रोकेको भए 「寝てはいけない」हुन्थ्यो।
तपाईंको स्कोर: /3